Voortplanting hond

De meeste teven worden tweemaal per jaar loops. Deze periode, die gemiddeld 18 dagen duurt, bestaat uit twee delen, namelijk de pro-oestrus, die begint met bloedverlies uit de vulva en de oestrus, waarin de vulva duidelijk opzwelt en in deze periode neemt de dekbereidheid toe. Het bloed wordt dunner en wateriger en omstreeks dag 12 vinden de eerste ovulaties (eisprongen) plaats. Gedurende ongeveer 48 uur treedt de stareflex op en zal de teef zich laten dekken. Sommige teven zijn zo erg loops dat ze zelfs proberen om van huis weg te lopen om een partner te zoeken. Tijdens de loopsheid ruiken de teven ook erg aantrekkelijk voor de reuen. Zelfs de plasjes die de teven doen, worden uitgebreid door reuen besnuffeld en afgelikt. Op het moment dat er geen bloedverlies meer optreedt, is de loopsheid bijna ten einde. Dan start de fase van de di-oestrus. Tijdens deze fase is de oestrogeenconcentratie (het geslachtshormoon dat verantwoordelijk is voor alle veranderingen tijdens de loopsheid) tot een lage waarde gedaald. Deze daling begint al aan het eind van de pro-oestrus.  Vlak voor de eerste ovulaties begint het progesterongehalte te stijgen vanaf de basale waarde van omstreeks 0,5 ngr/ml (dit hormoon is verantwoordelijk voor de instandhouding van een eventuele dracht). Op het moment van de ovulaties bereikt het progesteron een gehalte tussen 3 en 10 ngr/ml. Tijdens de di-oestrus stijgt de progesteronwaarde tot een maximum dat erg verschillend is voor verschillende teven, maar meestal tot boven de 10 ngr/ml.  De di-oestrus periode houdt ongeveer 2 maanden aan, zowel bij drachtig geworden teven als bij teven die niet zijn gedekt.  Na deze periode volgt de anoestrus fase, waarin zowel het oestrogeengehalte als het progesterongehalte laag zijn. Deze periode duurt meestal ongeveer 3 maanden, maar bij sommige teven veel langer.

Om fokkers te begeleiden bij de bepaling van het optimale dekmoment, hetgeen vooral van belang is als de rij-afstand naar de dekreu groot is, maken we gebruik van een semi-kwantitatieve test om het Progesterongehalte te bepalen.  Ongeveer 6 a 9 dagen na het begin van het bloedverlies nemen we een bloedmonster. Meestal geeft de test op dat bloedmonster een lage Progesteronwaarde.  We herhalen de test om de twee dagen. Op het moment dat deze test een waarde geeft die hoger is dan 3 ngr/ml, maar lager dan 10 ngr/ml, dan testen we de volgende dag opnieuw.  Zodra de waarde rondom de 10 ngr/ml is, dan kan de teef 1 a 2 dagen later gedekt worden.  Indien de test aangeeft dat het Progesteron hoger is dan 10 ngr/ml, dan moet de teef dezelfde dag gedekt worden. We adviseren om, indien de dekking gelukt is, 48 uur later nogmaals een dekpoging te wagen. Het kan namelijk gebeuren dat er in de loop van die 48 uur nog meer eisprongen plaatsvinden en het sperma van de reu is slechts 24 a 48 uur vitaal. De laat gesprongen eitjes worden dan bevrucht door het sperma van de tweede dekking. Men heeft dan dus een grotere kans op een wat groter nest.  Met de door ons gebruikte test hebben we inmiddels veel ervaring opgedaan en deze test heeft zijn waarde duidelijk bewezen. Toch kan het gebeuren dat een dekking niet lukt, bijvoorbeeld doordat een reu geen interesse toont of doordat het teefje geen goede stareflex vertoont. Rust en ruimte en een portie geduld willen vaak helpen. En soms vindt de teef of juist de reu het nog een dagje te vroeg en lukt de dekking de volgende dag wel.  Oudere reuen die wel zeer geïnteresseerd zijn om te dekken, kunnen zich soms tijdens het voorspel dermate uitputten dat de dekking om die reden niet lukt. Dan kan het zinvol zijn om even een uurtje rustpauze in te lassen en de honden gedurende die periode volledig gescheiden te houden.

Tenslotte is het nog mogelijk om teven kunstmatig te insemineren.  Sommige rassen kunnen zich om anatomische redenen moeilijk natuurlijk voortplanten of soms is het gemakkelijker om sperma over grote afstanden (eventueel ingevroren) te transporteren in plaats van de honden bij elkaar te brengen (denk aan intercontinentale combinaties).  Sommige eigenaren van dekreuen willen hun reu niet natuurlijk laten dekken, omdat ze bang zijn voor het oplopen van een dekinfectie (dat komt gelukkig zelden voor bij honden). Ook in dat geval wordt dan gekozen voor kunstmatige inseminatie.

De cyclus van de drachtige teef is dus ongeveer hetzelfde als die van de niet drachtige teef.  Het progesterongehalte bij drachtige teven blijft hoog tot 12 a 24 uur voor het werpen.  De progesterontest kan dus ook gebruikt worden om in te schatten wanneer de teef gaat werpen. Een eenvoudiger methode is het meten van de lichaamstemperatuur. Normaal is de lichaamstemperatuur van een hoogdrachtige teef tussen 38,5 en 39,0 graden Celsius. Bij veel teven treedt er een plotselinge temperatuurdaling op van ongeveer 1 graad Celcius ongeveer 24 uur voor het werpen. Veel fokkers maken gebruik van deze methode.

01-05-2016