Testikel niet ingedaald

In aanleg liggen testikels (teelballen) in de buikholte. Voor of kort na de geboorte dalen ze af en komen als het goed is in het scrotum (de balzak) terecht. Soms verloopt dit proces niet helemaal zoals het bedoeld is. In het uiterste geval blijven beide ballen in de buikholte zitten. We spreken dan van beiderzijdse cryptorchidie. Vaker daalt 1 bal normaal af en is de tweede niet te vinden. We spreken dan van eenzijdige cryptorchidie.

Bij honden en katten horen op een leeftijd van 6 weken beide balletjes in het zakje te zitten. Soms dalen ze iets later in, maar boven een leeftijd van 5-6 maanden is geen verandering meer te verwachten. Een niet goed ingedaalde bal kan zich overal op de af te leggen route bevinden, binnen de buikholte, bij de liesopening of naast de penis tussen liesopening en scrotum.

bal01

De testikels vormen het mannelijk geslachtshormoon testosteron. Verborgen ballen doen dat op dezelfde manier als een bal die keurig op z’n plek zit.  Met de vorming van zaadcellen is dat anders. Een testikel die zich niet in de balzak bevindt kan geen zaadcellen vormen. Dit hangt samen met de temperatuur van de bal. In de balzak is die iets lager en dat is een voorwaarde voor de zaadcelproductie. Als castratie vanwege gedrag van de reu gewenst is, dan is het ook altijd noodzakelijk om beide testikels te verwijderen, alleen het verwijderen van de buitenbal zal het gedrag niet beïnvloeden omdat de hormoonproductie door de achtergebleven bal gewoon doorgaat.

Als een teelbal die zich onderhuids tussen liesopening en scrotum bevindt, dan is een castratie bijna vergelijkbaar met een “gewone” castratie. Als een bal uit de buikholte verwijderd moet worden, wordt de castratie een ingrijpender operatie. Net als bij een sterilisatie van de teef is er dan een buikoperatie nodig, met o.a. een diepere narcose.

Het is gebleken dat niet ingedaalde testikels bij reuen een hoger risico hebben zich tot een tumor te ontwikkelen. Dit kan een goede reden zijn om te besluiten een niet-ingedaalde bal te verwijderen.  De wetenschap twijfelt aan de noodzaak om preventief te opereren, omdat het de vraag is of het voordeel van de operatie opweegt tegen de risico’s. Wij hebben echter de indruk dat de incidentie van het onststaan van teelbalkanker bij cryptorchide reuen dermate hoog is, dat het waarschijnlijk toch wel verstandig is om de in de buikholte achtergebleven testikel te laten verwijderen. Dat kan tegenwoordig ook met een kijkoperatie!

Het al of niet indalen van testikels is erfelijk beïnvloed.  Een beiderzijds cryptorchide dier is onvruchtbaar. Een eenzijdig cryptorchide dier is wel vruchtbaar, maar het is beter om er niet mee te fokken om te voorkomen dat de aandoening wordt doorgegeven aan nakomelingen.

Niet alle diersoorten zijn gelijk. Het bovenstaande verhaal gaat voor konijnen bijvoorbeeld niet op.  Die hebben hun leven lang de mogelijkheid om de ballen tijdelijk weer in de buikholte te laten verdwijnen.  Bij een op het oog cryptorchide konijn kunnen de testikels door wat druk op de buikholte zo tevoorschijn getoverd worden.

01-05-2016