Schildklierafwijkingen bij de kat

Vermagering bij oudere katten wordt regelmatig veroorzaakt door een te sterke werking van de schildklier.

De schildklier
De schildklier bestaat uit twee delen die aan weerszijden van de luchtpijp in het halsgebied liggen. Normaal is een schildklier bij een kat zo klein dat deze niet te voelen is. Het schildklierhormoon regelt een groot deel van de stofwisseling in het lichaam.

Oorzaak van een te sterke werking
De oorzaak is gelegen in het ontstaan van kleine goedaardige tumortjes in de schildklier (soms een, soms meerdere) of in ectopisch schildklierweefsel (dat is schildklierweefsel op abnormale plaatsen in het lichaam).

Symptomen
Een kat met een te sterke schildklierwerking vermagert terwijl de eetlust juist zeer goed is. Er wordt vaak veel gedronken. De kat vertoont vaak een nerveus, opgejaagd gedrag, heeft vaak een snelle, bonzende hartslag en een verhoogde lichaamstemperatuur. In een later stadium kan er diarree optreden en nog later kan de kat erg ziek worden en komen te overlijden.
De vergrote schildklier is soms aan de hals van de kat te voelen.

Diagnose
Veel drinken en vermageren kan ook andere oorzaken hebben (bijvoorbeeld suikerziekte of een verminderde nier- of leverfunctie). Daarom is er altijd bloedonderzoek nodig om zeker te weten er een overmaat aan schildklierhormoon is.

Behandeling
Er zijn meerdere behandelingsmogelijkheden: met medicijnen, operatief of behandeling met radioactief jodium.

Medicijnen onderdrukken alleen de productie van schildklierhormoon en de kat zal deze dan ook de rest van het leven moeten slikken. Voor het vaststellen van de juiste dosering van de tabletten is regelmatig bloedcontrole nodig. De tabletten worden meestal goed verdragen maar een enkele keer kunnen ze braakklachten en een verminderde eetlust als bijwerking hebben.

Als de reactie op medicijnen onvoldoende is of een kat slecht tabletjes inneemt kan tot operatieve behandeling besloten worden. Bij deze ingreep wordt het overmatig producerende schildklierweefsel verwijderd. Het verwijderen van een helft van de schildklier heeft geen nadelige gevolgen omdat het overgebleven deel voor voldoende hormoonproductie kan zorgen. Als de volledige schildklier verwijderd moet worden ontstaat er een hormoon tekort dat door het geven van tabletjes moet worden opgevangen. Als bij deze operatie de bijschildkliertjes niet intact blijven is bovendien een nabehandeling nodig in verband met de kalkstofwisseling in het lichaam. Of er een eenzijdige of beiderzijdse vergroting is, kan van buitenaf te voelen zijn of is tijdens de operatie te zien. Een eenzijdige vergroting kan betekenen dat er ook alleen aan die kant een verhoogde productie van hormoon is, maar in een deel van deze gevallen blijkt na verloop van tijd dat ook de schildklier aan de andere kant overgaat tot een verhoogde productie.

Een scintigrafische scan geeft een goed beeld van de activiteit van de beide delen van de schildklier en toont zelfs soms aan dat verborgen, elders gelegen schildklierweefsel ook actief is. Na het maken van de scan kan op betere gronden besloten worden tot één of tweezijdige operatie. Een nieuwe behandelingsmogelijkheid is de behandeling met radioactief jodium. Dit hoopt zich op in de schildklier en zorgt voor de vernietiging daarvan, zonder dat sprake is van bijwerkingen. De behandeling op zichzelf is niet belastend, het gaat slechts om een enkelvoudige onderhuidse injectie. De extra zorg rond de behandeling is van een andere orde en betekent onder andere dat de kat gedurende 10 tot 14 dagen geïsoleerd opgenomen moet worden.  Aangezien het om radioactiviteit gaat, mag behandeling en opname alleen onder streng gecontroleerde omstandigheden worden toegepast. Dierenkliniek de Lingehoeve in Lienden (in de Betuwe) voldoet aan alle eisen en is in Nederland momenteel de enige kliniek waar deze behandeling op verwijzing van de eigen dierenarts kan worden uitgevoerd.

Voor welke behandeling er bij een patiënt gekozen wordt hangt van allerlei omstandigheden af. Als u een kat met een te sterk werkende schildklier heeft of als we dat in de toekomst diagnosticeren, dan zullen wij graag alle mogelijkheden met u bespreken. Het effect van behandeling is vaak zeer duidelijk: de kat komt weer in zijn goede doen, gaat weer normaal eten en komt weer aan. Zo kan de kat toch nog een goede oude dag hebben!

01-03-2010